لوله برق ضد اسید و رطوبت، به ویژه لوله خرطومی پلیآمید (PA)، بهترین محافظ کابل در محیطهای خورنده مانند پتروشیمیها، تصفیهخانهها و کارخانجات مواد غذایی است. در این محیطهای خشن صنعتی، لولههای فلزی به سرعت دچار اکسیداسیون و خوردگی میشوند، اما پلیمرهای مهندسی به دلیل مقاومت شیمیایی بالا در برابر حلالها، اسیدهای ضعیف، روغنهای صنعتی و رطوبت مداوم، ساختار یکپارچه خود را حفظ میکنند. برای اطمینان از ایزوله بودن کامل سیستم کابلکشی در محیطهای مرطوب، استفاده ترکیبی از این لولههای پلیمری به همراه گلندهای پلاستیکی دندانهدار با استاندارد عایقبندی IP68 الزامی است تا از نفوذ هرگونه بخارات سمی و آب به داخل تجهیزات گرانقیمت تابلو برق جلوگیری شود. انتخاب متریال اشتباه در این پروژهها، نه تنها باعث سولفاته شدن کابلها و افت ولتاژ میشود، بلکه ریسک اتصالی و انفجار را به شدت بالا میبرد. در این مقاله کاربردی، بررسی میکنیم که چرا متریالهای سنتی در این محیطها شکست میخورند و راهحل مهندسی برای کابلکشی ضداسید چیست.
اجرای سیستمهای برقرسانی در محیطهای خشن صنعتی، چالشهای بسیار متفاوتی نسبت به یک سوله معمولی دارد. وقتی صحبت از کارخانجات مواد شیمیایی، سایتهای تصفیه آب، داروسازیها یا حتی استخرهای بزرگ صنعتی میشود، بزرگترین دشمن کابلها «خوردگی شیمیایی» و «رطوبت دائمی» است.
انتخاب متریال اشتباه در این پروژهها، نه تنها باعث سولفاته شدن کابلها و افت ولتاژ میشود، بلکه ریسک اتصالی و انفجار را به شدت بالا میبرد. در این مقاله کاربردی، بررسی میکنیم که چرا متریالهای سنتی در این محیطها شکست میخورند و راهحل مهندسی برای کابلکشی ضداسید چیست.
بسیاری از پیمانکاران به اشتباه تصور میکنند «لوله فلزی روکشدار» به دلیل داشتن غلاف PVC، برای هر محیطی مناسب است. اما در محیطهای به شدت اسیدی یا دارای بخارات شیمیایی، این یک اشتباه استراتژیک است:
خوردگی از نقاط برش: هرچقدر هم روکش لوله باکیفیت باشد، در نقاطی که لوله برش میخورد تا به گلند متصل شود، ورق گالوانیزه در معرض هوا و بخارات اسیدی قرار میگیرد و اکسیداسیون (زنگزدگی) از همان نقطه آغاز میشود.
تخریب روکش: حلالهای قوی صنعتی میتوانند به مرور زمان پلاستیکهای معمولی (مانند PVC ارزانقیمت) را ذوب کرده یا به شدت خشک و شکننده کنند.
پوسته پوسته شدن فلز: پس از نفوذ اسید یا رطوبت، ساختار فلزی از هم میپاشد و لبههای تیز فلز زنگزده، روکش کابل را پاره کرده و باعث اتصال کوتاه (Short Circuit) میشود.
مهندسان برق برای فرار از کابوس خوردگی، به سراغ پلاستیکهای مهندسی میروند. لوله خرطومی پلیآمید به دلیل ساختار مولکولی فشرده، مقاومت شیمیایی فوقالعادهای دارد.
مقاومت در برابر مواد شیمیایی: پلیآمید در برابر روغنهای هیدرولیک، گریسها، حلالهای آلی، قلیاییها و اسیدهای ضعیف (مانند بخارات اسید باتریخانهها) کاملاً مقاوم است و واکنش نشان نمیدهد.
ضدزنگ و ضدپوسیدگی: این لوله ذاتاً پلیمری است و پدیدهای به نام اکسیداسیون در آن معنا ندارد؛ بنابراین برای محیطهای همیشه مرطوب (مانند تصفیهخانهها) عمری طولانی دارد.
تطابق با استانداردهای بهداشتی: در صنایع غذایی و دارویی که ماشینآلات باید مرتباً با مواد شوینده و آب پرفشار شسته شوند، لوله پلیآمید ذرات سمی از خود ساطع نکرده و به راحتی شسته میشود.
خرید بهترین لوله ضداسید بدون استفاده از اتصالات مناسب، بیفایده است. در محیطهای مرطوب، هرگز از گلند فلزی برای لوله پلاستیکی استفاده نکنید. گلندهای پلیمری دندانهدار دقیقاً با شیارهای لوله پلیآمید مچ شده و یک سیستم ۱۰۰ درصد ضدآب و ایزوله میسازند.
اگر لوله شما پلیمری است، بست نگهدارنده آن هم باید از جنس پلیمر فشرده یا حداقل استیل ضدزنگ (Stainless Steel) باشد. استفاده از بستهای گالوانیزه معمولی باعث زنگزدگی آنها و در نهایت رها شدن لولهها میشود.
هنگام اجرای مسیر کابلکشی، مراقب باشید لولهها شکم ندهند تا به شکل حرف U درنیایند. در محیطهای به شدت مرطوب، پدیده میعان (تعریق داخلی) رخ میدهد و اگر لوله افتادگی داشته باشد، آب در آن نقطه جمع شده و کابل را در درازمدت میپوساند.
بله، پلیاتیلن نیز مقاومت شیمیایی بسیار خوبی دارد و در برابر اسیدها خورده نمیشود. اما لوله پلیآمید انعطافپذیری بالاتر، تحمل حرارتی بیشتر و مقاومت مکانیکی قویتری در برابر ضربه دارد که آن را به گزینه برترِ مهندسی تبدیل میکند.
در باتریخانههای صنعتی به دلیل وجود بخارات اسید سولفوریک، استفاده از هرگونه قطعه فلزی در کابلکشی ممنوع است. لوله خرطومی پلیآمید به همراه گلندها و بستهای پلاستیکی، تنها سیستم ایمن و استاندارد برای این فضاهاست.
بله. متریال پلیآمید (به ویژه PA6) مقاومت بینظیری در برابر هیدروکربنها، بنزین، روغنهای صنعتی و حلالها دارد و ساختار آن در مجاورت این مواد متورم یا ذوب نمیشود.
در صنایع غذایی (F&B) و داروسازیها که از شویندههای قوی (مانند کاستیک سودا) و آب با فشار بالا (Washdown) استفاده میشود، ترکیب لوله پلیآمید به همراه گلندهای دارای استاندارد IP68 تا IP69K بهترین محافظ برای جلوگیری از نفوذ آب به تجهیزات اتوماسیون است.
پلیآمید در برابر اسیدهای ضعیف و رقیقشده کاملاً مقاوم است، اما اگر در معرض مستقیم اسیدهای بسیار قوی (با غلظت بالا) قرار گیرد، ممکن است در طولانیمدت دچار تخریب بافتی شود. در این موارد خاص، باید مسیر لوله را از نقاط پاشش مستقیم اسید دور نگه داشت.
محصولات تخصصی برق صنعتی کیان فاتح غدیر را ببینید و مناسب پروژهی خود انتخاب کنید.
